Μαραθώνιος Αθήνας

Μεταβολικές προσαρμογές (μέρος Α’)

Σε συνέχεια του προηγούμενο άρθρου, αναφορικά με τις χρόνιες προσαρμογές που παρουσιάζονται στον ανθρώπινο οργανισμό μετά από συστηματική προπόνηση, θα επιχειρήσουμε να αναπτύξουμε διεξοδικά τις μεταβολικές προσαρμογές, παρουσιάζοντας τα κομβικά σημεία που γίνονται αντιληπτές. Πριν όμως ξεκινήσουμε, ας αναφέρουμε τα 4 είδη προπόνησης των ενεργειακών συστημάτων που οδηγούν στις εν λόγω προσαρμογές. Ο διαχωρισμός γίνεται κυρίως με βάση την ένταση των προπονητικών ερεθισμάτων και είναι ο εξής:

1) Αερόβια προπόνηση.
2) Αερόβια-αναερόβια γαλακτική προπόνηση.
3) Αναερόβια γαλακτική προπόνηση.
4) Αναερόβια αγαλακτική προπόνηση.

Οι μεταβολικές προσαρμογές στα μυϊκά κύτταρα που σχετίζονται με την προπόνηση είναι 10. Σήμερα θα παρουσιαστούν τα σημεία που σημειώνονται οι πρώτες 4. Αναλυτικότερα:

  • Κατανάλωση Οξυγόνου:Όλες σχεδόν οι μεταβολικές προσαρμογές κατά την αερόβια προπόνηση σχετίζονται με αυτήν. Η ικανότητα των κυττάρων να καταναλώνουν οξυγόνο, κατά την μυϊκή προσπάθεια, και ιδιαίτερα κατά την μέγιστη μυϊκή προσπάθεια, αυξάνεται με την προπόνηση. Η αναμενόμενη βελτίωση της μέγιστης πρόσληψης οξυγόνου (VO2max), είναι 15-20% μετά από αερόβια προπόνηση 2-6 μηνών (Pallocketal1990, Greenetal1995) , ενώ μικρή βελτίωση μπορεί να παρουσιαστεί και μετά από αναερόβια προπόνηση ή προπόνηση μυϊκής ενδυνάμωσης (Kraemeretal1988). Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρόσληψη οξυγόνου κατά την υπομέγιστη προσπάθεια (δρομική οικονομία), είναι ανάλογη της έντασης και δεν εξαρτάται από την προπόνηση (Holoszyetal1984, Gollnicketal1986).
  • Μιτοχόνδρια:Τα μιτοχόνδρια βρίσκονται εντός του κυττάρου και είναι ο «χώρος» στον οποίο καταναλώνεται το οξυγόνο. Είναι αρκετά εύπλαστα και η αερόβια προπόνηση επιφέρει μεταβολές, τόσο στην δομή, όσο και την λειτουργία των μιτοχονδρίων, αφού οι έρευνες έχουν δείξει αύξηση τόσο στο μέγεθος όσο και στον αριθμό τους. Αύξηση του όγκου των μιτοχονδρίων παρατηρήθηκε και στα 3 είδη μυϊκών ινών (οξειδωτικές, γλυκολυτικές και ενδιάμεσες, δηλαδή οξειδογλυκολυτικές) (Howaldetal1985). Ωστόσο, η προσαρμογή των μιτοχονδρίων δεν αφορά μόνο την μορφολογία τους αλλά και την αύξηση των οξειδωτικών ενζύμων που τα αποτελούν. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα κατά την παρατεταμένη μυϊκή προσπάθεια από την μία μεριά να επιβραδύνεται η αποικοδόμηση του γλυκογόνου και να μειώνεται η παραγωγή γαλακτικού οξέως και από την άλλη να αξιοποιείται ένα μεγαλύτερο ποσοστό της VO2max.
  • Μυοσφαιρίνη:Το οξυγόνο που φτάνει στους ιστούς, περνά την κυτταρική μεμβράνη και καταλήγει στα μιτοχόνδρια, όπου καταναλώνεται. Για το πέρασμα αυτών των μορίων οξυγόνου, μεσολαβεί η μυοσφαιρίνη. Έτσι μπορούμε να πούμε, ότι λειτουργεί σαν αποθήκη οξυγόνου, το οποίο και απελευθερώνει στο μιτοχόνδριο, όταν η προμήθεια οξυγόνου στο τελευταίο είναι ανεπαρκής. Η μυοσφαιρίνη αυξάνεται επίσης με την αερόβια προπόνηση. Η αύξηση αυτή συνδέεται άμεσα με την συχνότητα της προπόνησης, καθώς άλλη αύξηση παρατηρείται με προπόνηση 2 φορές/εβδομάδα και άλλη με 4-6 φορές/εβδομάδα (Hickson1981).
  • Τριχοειδή Αγγεία:Με την αερόβια προπόνηση αυξάνεται η πυκνότητα των τριχοειδών αγγείων. Με την προσαρμογή αυτή διευκολύνεται η προμήθεια θρεπτικών ουσιών και οξυγόνου και η απομάκρυνση άχρηστων ουσιών και διοξειδίου του άνθρακα μεταξύ του αίματος και των μυϊκών ιστών. Σε μια χαρακτηριστική έρευνα, ο αριθμός των τριχοειδών ανά μυϊκή ίνα αυξήθηκε σημαντικά, με αερόβια προπόνηση 6 μηνών και στα 3 είδη μυϊκών ινών (Brodaletal1977).

Αλέξανδρος Δημητριάδης – running coach myathlete.

About the Author :

START TYPING AND PRESS ENTER TO SEARCH