Οι προσωπικότητες των μαραθωνοδρόμων (Μέρος 2ο)

Όπως αναφέρθηκε στο πρώτο μέρος των άρθρων που αφορούν στην προσωπικότητα των Μαραθωνοδρόμων, η συνεχόμενη αύξηση των συμμετοχών ερασιτεχνών και αρχάριων δρομέων και στα δύο φύλα καθώς και ο μακροπρόθεσμος στόχος διατήρησης αυτής της τάσης, καθιστούν την έρευνα και την επακόλουθη γνώση για την προσωπικότητα αυτών των δρομέων και τη διαχείριση αυτής, σημαντικό εργαλείο στην εκπόνηση προπονητικών προγραμμάτων τα οποία θα στηρίζονται και στα ψυχολογικά πέρα από τα φυσιολογικά χαρακτηριστικά τους.

Το γεγονός ότι πρόσφατα ευρήματα σε ότι αφορά τις διαφορές φύλου σε σχέση με τη συμμετοχή και τον αγωνιστικό χρόνο έδειξαν ότι α) οι άντρες ήταν ταχύτεροι και μεγαλύτεροι από τις γυναίκες, β) η συμμετοχή των γυναικών αυξήθηκε δυσανάλογα προς τη συμμετοχή των ανδρών και επιπλέον σε σχέση με την ηλικία, ότι αυξήθηκε ο αριθμός των συμμετεχόντων στις μεγαλύτερες ηλικίες (master: άνω των 35χρονών) σε μεγαλύτερο ποσοστό από τους νεότερους ομολόγους τους, καταδεικνύει την ανάγκη να επικεντρώνεται η έρευνα για τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας στις διαφορές μεταξύ γυναικών και ανδρών, ηλικιακών ομάδων, επιπέδων απόδοσης και σε σύγκριση με άλλα αθλήματα.

Ποιο είναι όμως τελικά το ψυχολογικό προφίλ ενός μαραθωνοδρόμου;

Σε μελέτες όπου μαραθωνοδρόμοι συγκρίνονται με το γενικό πληθυσμό οι πιο αντιπροσωπευτικές μεταβλητές της ψυχολογικής κατάστασης των δρομέων ήταν το γνωστικό άγχος (πνευματική διάσταση του άγχους), η εγρήγορση, η αυτοπεποίθηση, το κίνητρο και η αντίληψη της φυσικής κατάστασης. Το ψυχολογικό προφίλ των δρομέων μαραθωνίου έχει χαρακτηριστεί και παριστάνεται γραφικά ως «παγόβουνο«, όπου η κορυφή είναι η ενεργητικότητα η οποία στην κλίμακα της ψυχικής υγείας που εφαρμόζεται έχει υψηλή βαθμολογία, ενώ σχετικά χαμηλές βαθμολογίες παρατηρούνται στην ένταση, την κατάθλιψη, τον θυμό, την κόπωση και τη σύγχυση. Επίσης, και σε σύγκριση πάντα με το γενικό πληθυσμό, οι μεσήλικοι δρομείς ήταν πιο έξυπνοι, ευφάνταστοι, συγκρατημένοι, αυτοδύναμοι, νηφάλιοι, συνεσταλμένοι και ειλικρινείς. 

Γυναίκες μαραθωνοδρόμοι

Όσο αφορά στις γυναίκες δρομείς, θα πρέπει σίγουρα να λαμβάνεται υπόψη τόσο η έμμηνος ρύση (ή η εμμηνόπαυση) με τις συνεπακόλουθες μικρότερες ή μεγαλύτερες διακυμάνσεις στη διάθεση τις οποίες προκαλούν, όσο και διατροφικές διαταραχές όπως η νευρική ανορεξία, της οποίας τα φυσικά και ψυχολογικά χαρακτηριστικά φαίνεται πιο πιθανό να παρουσιάσουν οι καλύτερες αθλήτριες. Οι γυναίκες δρομείς μαραθωνίου μοιάζουν στους ασθενείς με ανορεξία στις βαθμολογίες διαφόρων τεστ, με την εξαίρεση ότι δεν φαίνεται να υποφέρουν ως αποτέλεσμα αυτής. Θα πρέπει να τονιστεί εδώ ότι η σχέση αιτιότητας – επίδρασης μεταξύ των αθλημάτων αντοχής και των διατροφικών διαταραχών μπορεί να είναι αμφίδρομη. Για παράδειγμα, μπορεί άτομα με διατροφικές διαταραχές να εμπλακούν με την προπόνηση αντοχής για να διατηρήσουν ένα αδύνατο σώμα.

Σε σχέση με τις διαφορές στην προσωπικότητα μεταξύ των δύο φύλων, οι γυναίκες φαίνεται να διαφέρουν από τους άντρες στη δέσμευση και στον αρνητικό εθισμό. Για παράδειγμα, οι γυναίκες με μικρή αθλητική εμπειρία ανέφεραν ως λόγους που προπονούνται τις ανησυχίες σε σχέση με τα παιδιά και την εργασία, σε αντίθεση με τους άνδρες που δήλωσαν πως θέλουν να ξεφύγουν ή να ξεχαστούν. Παρόλα αυτά μαραθωνοδρόμοι και των δύο φύλων δεν παρουσίασαν διαφορές στο προ-αγωνιστικό σωματικό ή γνωστικό άγχος.

Μικρότερες – μεγαλύτερες ηλικιακές κατηγορίες

Η ηλικία των δρομέων, που συνήθως ταξινομούνται σε ηλικιακές κατηγορίες ανά 5 χρόνια, επηρεάζει τόσο το ποσοστό συμμετοχής όσο και το επίπεδο απόδοσης επομένως και οι πιθανές διαφορές που παρουσιάζονται στην προσωπικότητα ανάλογα με τις ηλικιακές ομάδες αποκτά μεγάλη πρακτική σημασία. Σε νεαρότερες ηλικίες, διαχρονικές μελέτες σχετικά με δρομείς αντοχής, μαραθωνίου και υπεραποστάσεων παρατήρησαν ότι οι περισσότεροι κατέγραψαν υψηλά ποσοστά στην τόλμη, συμμόρφωση, ευαισθησία, κυριαρχία και στην έντονη υψηλή παρακίνηση και ακόμα υψηλότερα στην αυτοπειθαρχία και τη συναισθηματική σταθερότητα. Οι μισοί όμως είχαν μία διαστρεβλωμένη εικόνα σώματος, γεγονός που υποδεικνύει την ανάγκη για ψυχολογική υποστήριξη παιδιών που ξεκινούν ένα απαιτητικό πρόγραμμα προπόνησης. Οι σε μεγαλύτερη ηλικία δρομείς (40-59) διαφέρουν λιγότερο όσο αφορά στα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους και είναι συναισθηματικά πιο σταθεροί και υπεύθυνοι από τους νεότερους ομολόγους τους.

Σχετικά με το επίπεδο απόδοσης.

Τέλος, το επίπεδο απόδοσης φαίνεται να διαφοροποιεί αρκετά τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας μεταξύ μαραθωνοδρόμων αγωνιστικού επιπέδου και αρχάριων και ερασιτεχνών δρομέων. Πιο συγκεκριμένα, οι μαραθωνοδρόμοι γενικά είναι εσωστρεφείς και έχουν την τάση να κρίνουν, χαρακτηριστικά τα οποία φαίνεται να διαφέρουν περισσότερο όταν συγκρίνονται δρομείς με χρόνους κάτω των 3 ωρών, με μη αθλητές. Επιπλέον, η προσωπικότητα διαφοροποιείται μεταξύ των δρομέων με τους καλύτερους και χειρότερους χρόνους, με τους πρώτους να καταγράφουν λιγότερη κατάθλιψη και σύγχυση και υψηλότερη ενεργητικότητα από τους δεύτερους. 

Καρολίνα Σκούρτη – running coach myathlete

Πηγές: 

Θεοδωράκης, Γ., Γούδας, Μ., Παπαϊωάννου, Α. (2003). Ψυχολογική υπεροχή στον αθλητισμό. Θεσσαλονίκη. Εκδόσεις Χριστοδουλίδη.

Nikolaidis, P. T., Rosemann, T., and Knechtle, B. (2018a). A brief review of personality in marathon runners: the role of sex, age and performance level. Sports 6:E99.

About the Author :

START TYPING AND PRESS ENTER TO SEARCH