Ενεργειακή ταξινόμηση αθλημάτων.

Η κατανόηση της σχετικής συμμετοχής των ενεργειακών συστημάτων στα διάφορα αγωνίσματα αποτελεί πρωταρχικό στόχο με σκοπό την επιστημονική οργάνωση ενός προπονητικού προγράμματος. Αν και έχουν προταθεί διάφορα μοντέλα για την ενεργειακή ταξινόμηση αθλημάτων, με πρωταρχικό κριτήριο κατάταξης το χρόνο που απαιτείται για την εκτέλεσή του. Έτσι λοιπόν έχουμε:

Διάφορα μοντέλα.

Α) Αγωνιστικές προσπάθειες μικρής διάρκειας και μεγάλης ισχύος που επικρατεί το φωσφορογόνο σύστημα παραγωγής ενέργειας.

Β) Αγωνιστικές προσπάθειες μέσης διάρκειας και μέσης ισχύος όπου επικρατεί το γλυκολυτικό σύστημα παραγωγής ενέργειας

Γ) Αγωνιστικές προσπάθειες μεγάλης διάρκειας και χαμηλής ισχύος που επικρατεί το οξειδωτικό σύστημα παραγωγής ενέργειας.  

Η γενική ταξινόμηση ενός αθλήματος γίνεται βάσει του ενεργειακού συστήματος που επικρατεί. Ωστόσο γίνεται εύκολα κατανοητό ότι δεν είναι δυνατόν σε όλα τα αθλήματα να επικρατεί μονάχα ένα σύστημα παραγωγής ενέργειας καθ’ όλη τη διάρκεια τους. Για παράδειγμα η καλαθοσφαίριση, ενώ μπορεί να χαρακτηριστεί ως μεικτό αερόβιο – αναερόβιο άθλημα, αφού δραστηριοποιείται κυρίως το οξειδωτικό και γλυκολυτικό σύστημα αντίστοιχα, εντούτοις υπάρχουν στιγμές που επικρατεί εξ΄ ολοκλήρου το φωσφορογόνο σύστημα όπως για παράδειγμα στην προσπάθεια του παίχτη για έναν ελιγμό ή ένα ριμπάουντ

Με κριτήριο το χρόνο εκτέλεσής τους όλα τα αθλήματα και αγωνίσματα κατατάσσονται σε 4 ενεργειακές ζώνες ως εξής:

Ενεργειακή Ζώνη Α 

Εδώ κατατάσσονται όλα τα αθλήματα των οποίων η ενέργεια αντλείται κυρίως από το φωσφορογόνο σύστημα. Η διάρκειά τους είναι το πολύ 3 δευτερόλεπτα όπως για παράδειγμα η άρση βαρών και οι καταδύσεις. Επίσης σε αυτήν τη ζώνη συγκαταλέγονται και οι βραχύβιες αγωνιστικές προσπάθειες πολλών αερόβιων και αναερόβιων αγωνισμάτων που ενώ συνολικά ανήκουν σε άλλη ζώνη, στις συγκεκριμένες προσπάθειες επικρατεί το φωσφορογόνο σύστημα παραγωγής ενέργειας, π.χ. τα άλματα του αθλητή της καλαθοσφαίρισης και της πετοσφαίρισης, το σουτ του ποδοσφαιριστή.

Ενεργειακή Ζώνη Β: 

Στη ζώνη αυτή κατατάσσονται αγωνίσματα που διαρκούν από 4 έως 50 δευτερόλεπτα περίπου. Τέτοια αγωνίσματα είναι οι δρόμοι 100m έως 400m, η κολύμβηση 50m έως 100m, η ξιφασκία και η πυγμαχία. Η σχετική συμμετοχή των ενεργειακών συστημάτων εξαρτάται από τον χρόνο διάρκειας της αγωνιστικής προσπάθειας. Όταν η προσπάθεια διαρκεί 10 δευτερόλεπτα η ενέργεια αντλείται εξίσου από το φωσφορογόνο και το γλυκολυτικό σύστημα, ενώ όταν υπερβαίνει τα 10 δευτερόλεπτα, υπερισχύει το γλυκολυτικό σύστημα.   

Ενεργειακή Ζώνη Γ

Στη ζώνη αυτή κατατάσσονται αγωνίσματα και αθλήματα όπου η αγωνιστική προσπάθεια διαρκεί από 1 έως 3 λεπτά. Τέτοια είναι ο δρόμος των 800m, η κολύμβηση των 200m, η χειροσφαίριση, η χιονοδρομία καταβάσεων. Η ενέργεια στα αθλήματα αυτά αντλείται κατά κανόνα από το γλυκολυτικό και το οξειδωτικό σύστημα, ενώ η συμμετοχή του φωσφορογόνου συστήματος είναι σχεδόν ασήμαντη

Ενεργειακή Ζώνη Δ 

Εδώ η ενέργεια παράγεται σχεδόν εξ ολοκλήρου από το οξειδωτικό σύστημα. Στη ζώνη αυτή υπάγονται αθλήματα που διαρκούν πάνω από 3 λεπτά, όπως είναι το βάδην, ο μαραθώνιος δρόμος και γενικότερα οι δρόμοι αντοχής, η κολύμβηση αντοχής, η κωπηλασία. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι σε ορισμένα από αυτά συμμετέχει με μία σταθερά φθίνουσα πορεία και το γλυκολυτικό σύστημα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού είναι οι δρόμοι αντοχής 5km και 10km.   

Αλέξανδρος Δημητριάδης running coach myathlete.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1) COSTILL DL, and FOX EL. Energetics of marathon running. Medicine and Science in Sports, 1:81, 1969.

2)MAUGHAN R, GLEESON M, and GREENHAFF P. Biochemistry of Exercise and Training. Oxford, Oxford University Press, 1997.   

3) FOSS ML and KETEYIAN SJ. Fox’s physiological basis for exercise and sport. Boston, McGraw-Hill, 1998.  

4) WILLMORE JH, and COSTILL DL. Physiology of Sport and Exercise. Champaign, IL. Human Kinetics, 1999. 

About the Author :

START TYPING AND PRESS ENTER TO SEARCH